Akademik çalışmalara yönelik kullanılabilecek DipNot'ları araştırabilirsiniz
A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z
"Z" Harfi İle Başlayan Kavramlar
 Felsefi özü ne olursa olsun, zamanı yaşayan bir varlık gibi ele alırsak, onun da ölümü, uyuması, homurdanması, yeniden ayağa kalkması, dirilmesi var. Zamanın öldüğü, zamana ölümü çağıran yıllar, gerçekte onun, insandan boşaldığı yıllardır. Bu yıllarda sanki zaman dokusu seyrelir, zaman aralıkları artar, etkisi azalır. Daha kesik kesiktir, boşluklar bırakır, tatiller yapar. Yoğun yaşadığı, dirildiği çağlar, vakitler ve saatlerse, insanla, bütün varlığıyla insan eseriyle dolduğu, dile geldiği çağ, vakit ve saatlerdir.
Grek medeniyeti zamanı ayakta tutmak için, kendi kalbini mermere veriyor, zamanı, canlandırdığı mermerle dolduruyordu.böylece zamanı tabiat ile dolduruyordu. Böylece onlar için zaman anıtlarda yaşayarak, anıtlaşıyordu. Böylece eski Yunan medeniyeti zamanı bir tablo gibi canlandırıyordu. Estetik açıdan tartışma götürmez bir sembol dünyasına dönen Yunan insanı ile zaman arasındaki bu macera, ruhuna hakikat üflenmiş bir zamanın  dayanıklığına ulaşamadı. Zaman, mermerin üstünde can verdi. Mermer kadar yaşayamadı.

Roma, zamanı diri tutmakta, tarihten faydalanıyordu. Bu bir nevi, zamanın kendİ kendisiyle karşılaşmasıydı. Roma´da, zamanın yaşatıcı besini, tarih, savaş ve zaferdi. Savaş ve zafer yoksa zaman durmuş demekti. Böylece Grek (Yunan) medeniyetinde tabiat, Roma´da ise tarih, zamanın birinci belli başlı payandası oluyordu.

Doğu´da ise insanlığın zaman ile olan haşrüneşrinde en önemli olay İslam´ın çıkışıdır. Batı, ruhun zamana zaferini tam başaramayınca, Doğu, ruhun, hakikat özünü son olarak zamana üfleyen ve onu dirilten ilahi bir bağış oldu insanlığa. Ruh böylece zamanın içindeki diri öz oldu. Adeta zaman, ruhun gövdesi olarak, ondan ayrılmaksızın onunla birlikte var olacak ve onunla birlikte ölüm engelini de aşarak, ölüm ötesine sarkabilecektir. Bu atılımla tabiat ve tarih, zaman ve ruhun malzemesi ve hatırası haline gelmiştir.
SEZAİ KARAKOÇ, KIYAMET AŞISI, DİRİLİŞ YAY. S.53-54-55, 1974

Toplumun en altındakilerin serbestçe yararlanabileceği yegane kaynak zamandır.

Richard SENNETT / Karakter Aşınması / Ayrıntı / S.14 / 2010

Kemikleşmiş zihniyetlerin inatçılığı karşısında ne politika ne de ekonomi etkili olabilmiştir. Zihniyetler buyrukla değiştirilemez, çünkü yok edilmesi hemen hemen imkânsız olan bir şeye, anılara dayanırlar. Buna karşılık, kişilerin ufkunu genişleterek anılarının genişlemesini sağlamak mümkündür. Bu genişleme gerçekleştiğinde, aynı nakaratı tekrarlayarak ve aynı hataları yineleyerek yaşayıp gitme olasılıkları azalacaktır.

Theodore Zeldin / İnsanlığın Mahrem Tarihi / Ayrıntı Yay. / S.25 / 2010