Anadolu Aklı
13.04.2015 Anadolu aklı ile ifade etmeye çalışacağımız temel vurgu, Anadolu Düşüncesini ve bu düşüncenin kolektif hayat ile bireysel manada kendini gösteren yönünü üreten araçlardan oluşacaktır. Böylece Anadolu Düşüncesi diyebileceğimiz bu akıl, ahlaki ideallerden inanca, siyasal ve sosyal ...
Felsefe
1204 okunma
0 yorum
Sayfayı Yazdır

 

Anadolu aklı ile ifade etmeye çalışacağımız temel vurgu, Anadolu Düşüncesini ve bu düşüncenin kolektif hayat ile bireysel manada kendini gösteren yönünü üreten araçlardan oluşacaktır. Böylece Anadolu Düşüncesi diyebileceğimiz bu akıl, ahlaki ideallerden inanca, siyasal ve sosyal ilişkilerden beklenti ve ihtiyaçlara, ilgi ve uğraşlardan kaygı ve korkulara kadar geniş bir yaşam kültürünü içeren ve sonuçları ile ortaya çıkmış düşünce ve görüşlerin toplamı, genel yönleriyle bu düşüncenin içinde yer almaktadır.

Anadolu aklı diye belirteceğimiz ve bilhassa siyasal ilişkileri tanımlayan ve siyasal davranışlarda bireyleri motive eden bu aklın araçsal yönünü oluşturan, düşünceleri üreten ve denetleyen yapısını ele alacağız.

Anadolu aklı, Anadolu çevresinde yaşam kültürüne dair, bu kültür ile kendine has bir yaşam tarzı oluşturan ve sosyo-kültürel bir özgünlüğe sahip olan davranış ve ilişkiler ile üretim biçimlerinin üretim araçları bu çalışmamızın alanını oluşturmaktadır.

Anadolu aklı ile izah etmeye çalıştığımız aklı sadece Anadolu’da yaşanmış ve halen yaşayan düşünce gerçekliğinde aramak yeterli olmayacaktır. Zira Anadolu’nun farklı çevrelerle, zamanla kurduğu ilişkileri de bu aklın niteliğine bürünmesine katkısı olmuştur. Fakat Anadolu aklı esas olarak Anadolu yaşanmışlığının ortaya koyduğu kendine has bir metot ve içerikle kendini ifade eden bir yapıyı temsil etmektedir.

Anadolu aklının düşünce yönüne baktığımızda, bir düşünürün ve bu aklı kullananın esas olarak Anadolu aklının ne olduğuna dair düşüncesini değil, tam olarak, bu aklın düşünce vasıtalarıyla düşünmesini kastediyoruz. Böylece Anadolu aklı içinde ortaya çıkarılmış bir düşünce, Anadolu diye adlandırdığımız coğrafyanın ve insan topluluğunun kültürel vasıtaları ile yoğrulmuş ahlaki ve sistemli düşünceleri bizim için esas olmaktadır. Böylece Anadolu’da köy-şehir yaşantısı üzerine bir sorunu ele aldığımızda, şehirleşmenin ortaya çıkardığı sorunları incelemekten öte Anadolu köy veya şehir hayatının kültürel kodlarını kullanarak bu sorun hakkında fikir üretmek, Anadolu aklının nasıl icra edildiğini bize gösterecektir. Bu bakımdan Anadolu yaşam kültüründe, insani ilişkilerde yer alan samimiyet, görgü ve hoşgörünün, köyden şehir hayatına geçişte nasıl bir dönüşüme uğradığını izah eden bir araştırma bizim için Anadolu aklı olarak ortaya çıkmış bir çalışmayı tanımlayacaktır. Aksi halde sadece bu sorun etrafında, imara, fiziksel görünüme ve gündelik ilişkilere indirgenmiş bir izahat çalışması bizim için yeterli olmayacaktır.

Böyle bir örnekten yola çıkarak şunu belirtebiliriz ki, Anadolu aklı ile ortaya koymak istediğimiz unsur, tanımlanmış Anadolu kültürünün iç dinamiklerince üretilen insani ilişkileri kapsayacaktır.

Burada belirtmek isteyeceğimiz son husus şudur ki, Anadolu aklı ile düşünme, Anadolu kültürünün düşünceye zemin oluşturan araçlarını kullanmaktan geçer. Böylece Anadolu’ya dair düşünme dediğimizde, başka bir kültür unsuruyla Anadolu üzerine düşünenleri değil de Anadolu kültürünü düşünmeye vasıta kıldığı ölçüde, o akıl içinde düşünendir. Yani Anadolu aklı ile düşünen bir düşünürün ifade edeceği düşüncenin Anadoluluğunu belirttiğimizde, Anadolu’yu oluşturan ahlaki ve inanç kodlarını bu düşünceye ne derecede zemin olarak döşediğine bakacağız.           

 

Anadolu Kültürü ile Düşünme

 

Anadolu aklını araç olarak kullanarak bir fikri ifade etmek belli bir referans halesi içinde fikri üretmeyi belirtir. Bu bakımdan bu akla özgünlük katacak olan ve kendine has niteliği bulunan düşünce, maddi-manevi üretim ve ilişkileri kapsayan hem tarihi hem de mekânsal bir derinliğe sahiptir.

Anadolu aklının referans çerçevesini izah etmende evvel bu aklın insana, hayata ve kolektif yaşamın niteliğiyle, maddi ve manevi varlığın ilişkilerine dair bakışını ortaya koymak gerekir. Zira ideolojilerin insan ve hayat merkezli kendine has düşünce yapısı, bir ideolojiyi diğerlerinden ayıran temel verileri ortaya koyar. Anadolu aklı diye bir aklı ele aldığımızda da bu aklın insan ve hayat arasındaki ilişkileri ile tanımlamaları, bu aklın diğer akıllardan temel farklarını bize izah eder. Yani Batı aklı, Hint aklı, Alman aklı, Arap aklı vs. akıllardan Anadolu aklını farklı kılan temel nitelikler, bu düşünce yapısının temel referans çerçevesini oluşturur.

Anadolu aklı ile ifade edeceğimiz temel unsur, Anadolu düşüncesidir. Kendine has bir özgünlüğü olan bu düşüncenin genel hatları İslam öncesi ve İslam ile birlikte yeniden inşa edilen Anadolu yaşam kültürüyle kesin halini almıştır. Böyle bir harmanlanma neticesinde ortaya çıkan kültür, Müslümanca düşünceyi ve bu düşüncenin Anadolu’ya hâkim olmasını kapsar. Biraz daha çerçeveyi genişlettiğimizde ise bu düşüncenin baskın hale gelmesi ile gerilemesi süreçlerini de kapsayan, gösterişli ve zayıf tarafları da konuya dâhil olmaktadır.

 

Devam edecek…

 




Ad - Soyad
:
E-Mail
:
Başlık
:
Yorum
:
Kalan Karakter Sayısı : 500